Impact

Wat Martijn met dit boek wil bereiken

Met dit boek wil Martijn van Gogh in de eerste plaats iets heel eenvoudigs bereiken: mensen laten lachen. Heel hard laten lachen. Om situaties die nauwelijks te verzinnen zijn, culturele misverstanden, onverwachte logica, briljante improvisaties en al die momenten waarop een doodgewone dag in Tanzania plotseling verandert in een verhaal dat jaren later nog steeds een glimlach oproept. Humor is voor Martijn meer dan vermaak. Het is een manier om mensen dichter bij elkaar te brengen. Want wanneer mensen samen kunnen lachen om hun ver-schillen, blijken die verschillen vaak ineens een stuk kleiner.

Maar achter de humor schuilt een diepere bedoeling. Bijna dertig jaar reizen, werken en leven in Tanzania heeft Martijn geleerd dat wie zich werkelijk verdiept in een andere cultuur, uiteindelijk niet alleen anders naar anderen gaat kijken, maar ook naar zichzelf. Wat in Nederland en het Westen vanzelfsprekend lijkt, is dat elders vaak hele-maal niet. De haast, de behoefte om alles te plannen en controleren, de nadruk op efficiëntie, bezit en individua-lisme krijgen een ander perspectief wanneer je langere tijd leeft in een samenleving waarin familie, gemeenschap, gastvrijheid, flexibiliteit en tijd voor elkaar vaak een veel grotere rol spelen.

Martijn wil met zijn verhalen niet beweren dat Tanzania het beter doet dan Nederland, of andersom. Hij wil men-sen vooral nieuwsgierig maken naar andere manieren van leven. De lezer uitnodigen om eigen vanzelfspre-kendheden af en toe ter discussie te stellen. Hoeveel tijd maken we nog voor elkaar? Hoe goed kennen we de mensen die naast ons wonen? Hoe gaan we om met tegenslag? Wanneer werd efficiëntie belangrijker dan aandacht? En hoeveel ruimte laten we nog voor spontaniteit, gemeenschap en gewoon menselijk contact?

Zo wordt Tanzania in het boek soms ongemerkt een spiegel. Een spiegel waarin de lezer niet alleen een bijzonder Afrikaans land en zijn mensen ontdekt, maar misschien ook iets over zijn eigen leven en samenleving. Niet door met een opgeheven vingertje lessen te geven, maar door verhalen te vertellen, te verwonderen en vooral heel veel te lachen. Want soms komt een boodschap juist het beste binnen wanneer je eerst om het verhaal hebt moeten lachen.

Een droom die verder gaat dan het boek

Martijn wil met het boek uiteindelijk ook iets tastbaars teruggeven aan het land dat hem zoveel verhalen, vriend-schappen en levenslessen heeft gegeven. Daarom droomt hij van de aanleg van een vlindertuin in Tanzania: een bijzondere plek waar verschillende dingen die hem gedurende zijn leven hebben geraakt bij elkaar komen.

Het moet veel meer worden dan alleen een mooie tuin vol kleurrijke vlinders. Martijn ziet een plek voor zich waar natuur, biodiversiteit, educatie en menselijke ontwikkeling elkaar versterken. Een omgeving waarin in-heemse Tanzaniaanse vlinders en planten worden beschermd en waar kinderen, scholen, families en andere bezoekers kunnen ontdekken hoe bijzonder én kwetsbaar de natuur om hen heen is.

Tegelijkertijd wil hij dat de vlindertuin kansen creëert voor jongeren die op straat leven of hebben geleefd. Daarmee keert het project terug naar het begin van Martijns eigen geschiedenis in Tanzania. Toen hij in 1997 voor het eerst naar het land kwam, werkte hij in Mwanza met jongeren die op straat leefden. Later deed hij voor UNICEF Tanzania onderzoek naar hun dagelijks leven en overlevingsstrategieën. Bijna dertig jaar later zou het voor hem bijzonder zijn wanneer een boek dat uit al die jaren Tanzania is voortgekomen, opnieuw iets kan betekenen voor jongeren die vandaag in vergelijkbare omstandigheden opgroeien.

Binnen de vlindertuin zouden jongeren begeleiding kunnen krijgen, vaardigheden kunnen ontwikkelen, verant-woordelijkheid kunnen dragen en betaald werk kunnen vinden, bijvoorbeeld bij het onderhouden van de tuin, het kweken van planten en vlinders of het begeleiden van bezoekers. Niet vanuit medelijden, maar vanuit moge-lijkheden: talenten ontdekken, ervaring opdoen, zelfvertrouwen ontwikkelen en bouwen aan een toekomst.

Daarmee zou voor Martijn een bijzondere cirkel rond zijn. Wat in 1997 begon met een jonge student die naar Tanzania vertrok om te leren en met jongeren op straat te werken, kan bijna dertig jaar later uitgroeien tot een plek waarin veel van zijn dromen samenkomen.

Verhalen en humor. Mensen en natuur. Tanzania en Nederland. Leren van andere culturen. Biodiversiteit beschermen. Jongeren kansen geven. En mensen met elkaar verbinden.

Misschien is dat uiteindelijk de mooiste betekenis van het hele project: dat iemand het boek openslaat om te lachen, het na de laatste bladzijde dichtslaat met een iets andere blik op de wereld en dat ergens in Tanzania, mede dankzij datzelfde boek, een vlinder zijn vleugels uitslaat.